Veilig werken en zwanger worden

Het lijkt voorbarig om al voordat je zwanger bent je werkomstandigheden tegen het licht te houden. Toch is dat belangrijk. Op je werk verblijf je immers een belangrijk deel van je tijd. Als je werkt met giftige stoffen, straling, extreem hard geluid of trillingen, is het belangrijk je risico’s in kaart te brengen. Recht op aangepast werk heb je helaas nog niet. Misschien heb je een soepele werkgever. Zo niet, dan moet je overwegen of je de risico’s aanvaardt of zelf een oplossing zoekt.

Risicoberoepen, zoals daar zijn...

Röntgenlaboranten
Röntgenologen en röntgenlaboranten werken met röntgenstraling, die erfelijke afwijkingen kan veroorzaken. Ze kunnen het beste hun zwangerschapswens melden aan hun werkgever. Vrouwen krijgen dan extra bescherming, mannen vreemd genoeg niet.

Stewardessen en piloten
Vliegend personeel wordt blootgesteld aan kosmische straling in de atmosfeer, vooral bij intercontinentale vluchten. Rond de bevruchting en in de eerste weken van de zwangerschap verhoogt dat – enigszins – de kans op een kind met een aangeboren afwijking.

Personeel op operatiekamers
Anesthesisten en anesthesieverpleegkundigen hebben een hogere kans op een miskraam, een kind met een aangeboren afwijking en een vroeggeboorte dan ander ziekenhuispersoneel. Dat komt door de narcosegassen waaraan ze worden blootgesteld. Veilig werken, met goede beschermende kleding, beperkt de blootstelling sterk.

Verpleegkundigen op een oncologieafdeling of apothekers(assistenten).
Verpleegkundigen die werken met cytostatica (celgroeiwerende middelen) hebben een anderhalf tot tweemaal verhoogde kans op een kind met een aangeboren afwijking, een miskraam en een te lichte baby. Dat geldt ook voor apothekers of apothekersassistenten die in contact komen met deze stoffen. Goede bescherming is essentieel.

Tuinders
Pesticiden, waar tuinders mee werken, kunnen de spermaproductie remmen. Vooral rozenkwekers lopen risico. Sommige pesticiden kunnen bij vrouwen vruchtbaarheidsproblemen veroorzaken en de kans op een kind met een aangeboren afwijking verhogen. Ook hier is goede bescherming belangrijk.

Kattenverzorgsters of dierenarts(assistent)en
Vrouwen die met katten werken, lopen het risico om toxoplasmose op te lopen, en mogen niet worden gedwongen om door te werken, tenzij ze antistoffen tegen de ziekte hebben. Dierenartsassistenten kunnen ook met schadelijke medicijnen in aanraking te komen. Dat een medicijn de vruchtbaarheid schaadt, staat niet altijd op het etiket. De apotheker of dierenarts kan er meer informatie over geven.

Laboratoriummedewerksters
Vrouwen die werken met Toxoplasma of met het rodehondvirus, mogen in de zwangerschap niet verplicht worden ermee te werken, tenzij ze antistoffen hebben. Ook kunnen er op laboratoria chemicaliën gebruikt worden die schadelijk zijn voor de vruchtbaarheid.

Kapsters, kunstschilders, personeel in een chemische wasserij, een fotolaboratorium, de chemische industrie, de verfindustrie, een isotopenlaboratorium, drukkerij of autoreparatiebedrijf. Al deze werkers komen in aanraking met chemische stoffen die schadelijk kunnen zijn. Goede ventilatie en beschermende kleding zijn belangrijk. Zwangere vrouwen mogen niet werken met lood of loodwit (een verfkleurstof).

Crècheleidsters, kleuterleidsters en kinderverpleegkundigen. Rodehond is schadelijk voor de ongeboren vrucht, maar komt zelden meer voor. Bovendien zijn vrijwel alle vrouwen in de vruchtbare leeftijd daartegen beschermd door een vaccinatie. Alleen vrouwen die niet in Nederland zijn grootgebracht, of om religieuze redenen niet zijn ingeënt, hebben niet altijd antistoffen. In het uitzonderlijke geval dat er tóch rodehond heerst op een crèche, een school of in een ziekenhuis, is het belangrijk dat een zwangere medewerkster stopt met werken totdat ze zeker weet dat ze antistoffen heeft.

Veilig werken en zwanger worden

Aanrader

Heb je een risicoberoep, ga dan bij voorkeur voordat je zwanger bent met de bedrijfsarts of arbodienst praten. Laat je adviseren over de te volgen koers. Als je eenmaal zwanger bent, meld dit dan zo snel mogelijk aan je werkgever, zodat er maatregelen genomen kunnen worden om je veiligheid en die van het kind te garanderen.

		De informatie op deze pagina is een beperkte selectie uit Zwanger worden - Handboek voor kinderwensers en twijfelaars (2004) van verloskundige en journalist Mariël Croon. Update webteksten: maart 2005.

	Zwanger Worden. Handboek voor kinderwensers en twijfelaars Auteur: Mariël Croon Prijs: € 27,95 400 pagina's, met 32 paginagrote kleurenfoto's van de bevruchting Bestel online Meer info... Als het maar gezond is Wegwijzer bij prenataal testen Auteur: Hellen Kooijman Prijs: € 16,50 192 pagina's, ingenaaid Verkrijgbaar via boekhandel en bol.com Meer info...

© Stichting Erfocentrum 2005-2010 / Disclaimer
Het Erfocentrum is het Nationale Kennis- en Voorlichtingscentrum Erfelijkheid, Zwangerschap en Medische Biotechnologie.

Het Erfocentrum wordt mede mogelijk gemaakt door financiële steun van de Centra voor Klinische Genetica en donaties. Het Erfocentrum is een non-profit organisatie en kan ook uw steun goed gebruiken. Steun ons!