Sterk zaad

Bij de manlijke vruchtbaarheid draait alles om het zaad. Er moeten voldoende zaadcellen zijn. En nog belangrijker: ze moeten beweeglijk en krachtig genoeg zijn om een eicel te bevruchten. Zwak zaad veroorzaakt de helft van alle vruchtbaarheidsproblemen. Vaak is daar weinig aan te doen. Soms wel: als de oorzaak ligt in de omstandigheden. Dan moet een verandering van leefwijze in een maand of drie - de tijd die nodig is om zaadcellen aan te maken - een verbetering te zien geven.

Het is niet precies bekend hoe lang zaadcellen in het lichaam van een vrouw kunnen blijven leven. In één onderzoek wordt beschreven dat 7 dagen na het vrijen nog levende zaadcellen aan het eind van de eileiders zijn aangetoond. Algemeen wordt echter aangenomen dat vers sperma zo’n 72 uur kan blijven leven, en ingevroren zaad zo’n 48 uur.

Hoe lang de spermacellen in leven kunnen blijven, hangt onder meer af van de spermakwaliteit. In elk geval is vers zaad het meest vruchtbaar. Dat betekent dat de kans op een bevruchting het grootst is als je vlak voor de eisprong vrijt.

Zwak zaad geeft géén verhoogde kans op aangeboren afwijkingen bij de baby, ook niet als de zaadcellen afwijkend van vorm zijn. Alleen als het zaad zó zwak is, dat er ICSI nodig is, (een IVF-behandeling waarbij de zaadcel in de eicel wordt geïnjecteerd), is er een licht verhoogde, maar kleine kans op een aangeboren afwijking in de geslachtschromosomen bij de baby. De baby zal dan zelf later onvruchtbaar zijn.

Dagelijks één of meer keer klaarkomen verzwakt het sperma. De eerste zaadlozing bevat de meeste zaadcellen, de tweede aanmerkelijk minder en de derde bevat vaak nauwelijks nog spermacellen. Een vrijfrequentie van elke 36 tot 48 uur geeft een goede zaadkwaliteit.

Te weinig klaarkomen tast óók de spermakwaliteit aan. Bij meer dan tien dagen onthouding bevat het sperma te veel oude en dode zaadcellen. Na twee tot drie dagen onthouding is de zaadkwaliteit optimaal.

Mijd zaadverzwakkers, zoals:

Meer dan twee glazen alcohol per dag.
Roken.
Drugs.
Hete baden, saunabezoek.
Strakke broeken en strak ondergoed.
Voedingstekorten, zoals een tekort aan zink en vitamine C. Je kunt voor de zekerheid multivitaminen gebruiken.
Anabole steroïden, zoals die soms worden gebruikt bij topsport.
Industriële chemicaliën, zoals lood.
Verf en oplosmiddelen. Gebruik bij voorkeur verf op waterbasis en ventileer goed.
Bestrijdingsmiddelen die worden gebruikt in de tuin- en akkerbouw, vooral door rozenkwekers. Goede bescherming helpt.
Te veel (meer dan een keer per dag) of te weinig (minder dan eens in de tien dagen) vrijen.
Continue verstoring van het dag- en nachtritme. Als zwanger worden niet lukt door zwak zaad, en je werkt in ploegendienst, ga dan met de bedrijfsarts praten.
Langdurige deelname aan het verkeer. Dat maakt de zaadballen te warm. Dat geldt bijvoorbeeld voor vrachtwagenchauffeurs en taxichauffeurs.
Bepaalde medicijnen, zoals salazopyrine, een middel dat wordt voorgeschreven bij chronische darminfecties.
Röntgenstraling. Dat geldt vooral voor röntgenlaboranten.

Eet gezond. Neem, als je zwak zaad hebt, voor de zekerheid multivitaminetabletten, mét zink, om te voorkomen dat voedingstekorten de oorzaak zouden zijn van de slechte zaadkwaliteit. Ze zijn in elke apotheek, drogist of reformwinkel te koop.

		De informatie op deze pagina is een beperkte selectie uit Zwanger worden - Handboek voor kinderwensers en twijfelaars (2004) van verloskundige en journalist Mariël Croon. Update webteksten: maart 2005.

	Zwanger Worden. Handboek voor kinderwensers en twijfelaars Auteur: Mariël Croon Prijs: € 27,95 400 pagina's, met 32 paginagrote kleurenfoto's van de bevruchting Bestel online Meer info... Als het maar gezond is Wegwijzer bij prenataal testen Auteur: Hellen Kooijman Prijs: € 16,50 192 pagina's, ingenaaid Verkrijgbaar via boekhandel en bol.com Meer info...

© Stichting Erfocentrum 2005-2010 / Disclaimer
Het Erfocentrum is het Nationale Kennis- en Voorlichtingscentrum Erfelijkheid, Zwangerschap en Medische Biotechnologie.

Het Erfocentrum wordt mede mogelijk gemaakt door financiële steun van de Centra voor Klinische Genetica en donaties. Het Erfocentrum is een non-profit organisatie en kan ook uw steun goed gebruiken. Steun ons!